بنام خدا

 

 

عوامل مؤثردر برنامه ريزي شغلي

مقدمه

 

داشتن شغل براي ادامه زندگي و بقاي فرد و جامعه او ضروري و اجتناب ناپذير است. در انتخاب شغل مناسب و اشتغال موفقيت آميز، عوامل متعددي دخالت دارند در اينجا به بررسي عوامل مؤثر در برنامه ريزي شغلي (برنامه ريزي براي انتخاب شغل) مي پردازيم :         

 

1- توانايي ذهني:

 

بدست آوردن شغل مناسب به ميزان مشخصي از رشد و توانايي ذهني نيازمند است بطور كلي توانايي ذهني براي انتخاب شغل ضروري است. اگر فرد كم هوشي شغلي را برگزيند كه انجام آن به هوش و توانايي زيادي نياز دارد چنين فردي در كارش دچار محروميت خواهد شد و از عهده انجام كارش به خوبي بر نخواهد آمد. همچنين اگر فرد با هوشي شغلي را انتخاب كند كه به هوش كمتري نياز دارد خيلي زود از شغلش خسته خواهد شد و رضايت كافي نخواهد داشت لذا بهتر است فرد شغلي را انتخاب كند كه توانايي ذهني كافي براي انجام آن دارد.

 

2- استعداد:

 

 مشاغل مختلف به استعدادهاي خاص و معيني نياز دارند معمولا موفقيت در شغل به وجود چندين استعداد نياز دارد. استعداد عبارت است از توانايي فطري كه به يادگيري كمك مي كند و آنرا تسريع مي نمايد.

 

3- رغبت

 

رغبتها همان دوستداشتني ها در لحظه معيني از زمان هستند. دائما در حال تغييرند و بوسيله ي فرد آموخته مي شوند. مشاوران شغلي و حرفه اي معتقدند رغبتها با توجه به عوامل محيطي و نيز تجربه فرد رشد و نمو كرده شكل و فرم خاصي به خود مي گيرند. بنابر اين مي توان رغبتها را تغيير داد.

 

 

4- شخصيت

 

شخصيت يك فرد مجموعه ي ويژگيهاي يكتايي است كه مختص فرد مي باشد. افرادي كه مشاغل مشابهي دارند تا حدودي ساخت شخصيتي مشابهي

 

دارند در يك تقسيم بندي مي توان شخصيت افراد را به شش نوع تقسيم كرد:

الف) واقع بين: افرادي كه در كار خود جديت دارند واقع بين هستند و مهارتهاي مكانيكي و قدرت جسماني از خصوصيت بارز اين افراد است، آنها راه حلهاي عملي براي مشكلات جستجو مي كنند و بيشتر به مشاغلي كه به مهارتهاي فني نيازمند هستند اشتغال دارند.

ب) معنوي: خصوصيت بارز اين طبقه تفكر، سازماندهي و قدرت استدلال است آنها روابط اجتماعي زيادي دارند كمتر به تغيير رشته دانشگاهي مي پردازند از انجام شغلهاي پيچيده اي كه نياز به تفكر دارند لذت مي برند.

ج) اجتماعي: داراي رغبتهاي اجتماعي هستند و نقش معلمي يا رواندرماني را ترجيح مي دهند انسانهايي مسئول و بشردوست هستند و قراردادهاي اجتماعي را مي پذيرند. در روابط اجتماعي مهارت دارند و از كارهاي بدني خوششان نمي آيد.

د) قراردادي يا سنتي: احترام خاصي براي حفظ قوانين و مقررات قائلند دوستدار نظم و ترتيبند و از موقعيتهاي پيچيده گريزانند.

ه) تهوري: در گويايي مهارت دارند ماجراجو هستند اجتماعيند و در فعاليتها نقش رهبر را دارند. در جستجوي قدرت و موفقيتند و مي كوشند در امور مالي و تجاري و نظاير آنها مهارت كسب كنند.

ي) هنرمند: در بيان خصوصيات خود مهارت دارند. روابط حسنه اي با ديگران دارند از نظم ترتيب به دورند، در روابط خود با ديگران حساسند كمتر به كنترل خود مي پردازند و به صفات زنانه بيش از صفات مردانه گرايش دارند.

 سازش و هماهنگي بين نوع شخصيت و نوع محيط باعث سازگاري بيشتر با شغل مي گردد كه به نوبه خود به رضايت شغلي منجر مي شود.

 

5-  عوامل محيطي:

 

 عوامل محيطي مانند فرهنگ، نيازهاي جامعه، خانواده و وضعيت جغرافيايي در انتخاب شغل مؤثرند. آداب و رسوم خانوادگي، وضعيت اقتصادي و محل اقامت از عواملي هستند كه موجب تفاوت بين خصوصيات فردي مي گردند و در انتخاب شغل مؤثرند، اين تفاوتها در مناطق روستايي و شهري بيشتر مشهود است. نياز هاي جامعه و محيط زندگي فرد از عوامل مؤثر ديگر در انتخاب شغل هستند وجود تراكم در برخي مشاغل ممكن است موجبات شكست شغلي و لزوم تغيير شغل را فراهم كند.

عدم توجه به هريك از اين عوامل موجب انتخاب نامناسب و درنتيجه باعث ياس و نااميدي و نارضايتي از شغل خواهد شد.